for bad bots
1 / 1

News

Wil van Jeroen Olyslaegers : een boekbespreking

May 2, 2017 - Gabriëlla Cleuren

Het heulen met de vijand uit berekening , idealisme of overlevingsdrang of zelfs bewondering voor de orde in een tijd van chaos. Ook nijd over de welstellende Joden , (die moeten uitgezogen) vreemde smetten in de maatschappij, verraderllijk ideeengoed van de macht. Burocratische ijver is nooit te vertrouwen. Dit zijn zowat de voornaamste beweegredenen voor het gebeuren. Of misschien het avontuur ? Er gebeurt nog eens wat. Er is plezier, er wordt gedanst. De Duitsers maken jolijt.  Maar het is voor sommigen een lopen op het scherp van het mes. Vaak worden ze meegetrokken in iets door vrienden, tegen hun  wil: erin geluisd of vinden de dubbelloop een prikkeling waaraan niet te weerstaan valt , of moet uit noodzaak. Een mens ziet dat hij zich redt zoals hij kan.

De roman geeft een goed beeld van wat er zich afspeelde in die tijd . Het werpt ook een blik op de typisch Vlaamse normen in een middenstandsgezin en de opvattingen over erotiek in die tijd. Misschien interessant voor buitenlanders met een andere cultuur. Het gaat er nogal Breugheliaans aan toe. Hij werpt een licht op afstraffing van zwarthandel  :  de buit verdelen. Rondgang met dubieuze vrienden in cafés , drinkgelagen . De zeden zijn grof . Een kat ontvlooien : in een emmer water duwen. Na de toespraak, een drummen van mensen alsof ze al te lang door ongedierte en luizen zijn aangetast en zo snel mogelijk thuis in een heilzaam bad willen geraken. Is getuige van afbranden van Synagoge . Er verandert niets, alles blijft hetzelfde , geschiedenis herhaalt zich. De mens blijft een akelig dier. Terreur blijkt  de norm. Bij de Duitsers is alles te krijgen voor geld : ze zijn corrupt. Heel de stad is een speelplaats waar pesters aangemoedigd worden, niet afgestraft. De Jodenster zet aan tot afkloppen. Meedoen en wegkijken bij razia’s op onschuldigen. Het gaf een akelig gevoel door onverschilligheid bij wat ze zagen tegen Joden, kinderen, babies met spasmen op straat, gruwels van onmenselijkheid :  weerzin tegenover zichzelf. Harteloosheid is troef en pesterij  zit in de hele benadering: roken waar een ander stinkende vis eet: dit ergert hem.

Het verstikkende van een familie in engheid met regeltjes , zoals aan tafel de bedieningsrang . De heerschappij van de ouderen en de jongeren die zich er nooit naar willen schikken. De rare aangebrande confrontatie met Lode op zijn kamer. De politie werkt tegen de wet. Mensen worden geliquideerd , wennen aan bovenmenselijke regels en halen overal voordeel uit. De verantwoordelijken dekken zich in, ingeval van ev. afrekening later .Joden worden enkel verborgen tegen dikke betaling. Hij splitst zichzelf op in een duaal persoon : Wil en Angelo = dubbelspel.

Zijn vriend is als een bewasemde spiegel; hij ziet niet klaar in hem . Schaamte voelt aan als een muggenbeet, hartaanval, kraken van beenderen, dodelijke omhelsing van een wurgslang.  Cafébezoek is een prestatie = valse waarden. Een gemartelde is als een gevild konijn met kop naar beneden. Overgeefsel : gal met hondebrokken ( zeer typisch gekarakteriseerd . Moedertje kreunt als door een kwalijk insekt gebeten.

 Hij kan zeer beeldend verwoorden. Zijn taal is ongewoon , scherp , authentisch geladen : onverwisselbaar.

Later komt het euvel boven in de genen van zijn nageslacht. Zijn kleinkind ziet door alles heen, geraakt in moeilijkheiden , wordt gothic , geraakt aan drugs en pleegt tenslotte zelfmoord. Hij ziet dit als en laattijdig nawerken van wat er in de oorlog gebeurd is . Het werd gewoon doorgegeven.

Hij schrijft in scherpe visuele beelden. Hij is de omgekeerde Midas die alles herleidt tot vuiligheid. De mens heeft behoeft aan onzin, gestut door ambitie, toekomstvisioenen.

Later binnenkomst van Amerikanen en zijn tante past zich aan . Joe, Indiaan lacht zijn tanden bloot als een cocosnoot die plots geopend wordt en haar binnenste prijsgeeft.

Na de oorlog, afrekening, ontmaskering, misprijzen.

Een ongewoon boek, een ongewone taal , doorspekt met platvloerse verwoordingen, eigenheid  of gewild??

 


Back to News